Հիշեցնեմ, որ սեպտեմբերի 1-ին Բիշքեկում տեղի է ունեցել Ռուսաստանի նախագահի և Հայաստանի վարչապետի հանդիպումը՝ ՇՀԿ+ միջոցառումների շրջանակում։ Մեր դիրքորոշումը, ռուսական դիրքորոշումը՝ Երևանի կողմից Եվրամիություն անդամակցության գործընթացի մեկնարկի վերաբերյալ հնարավորինս շուտ համազգային հանրաքվե անցկացնելու անհրաժեշտության մասին, չի փոխվել։ Դրա մասին այսօր՝ սեպտեմբերի 15-ին, շաբաթական ճեպազրույցում հայտարարել է ՌԴ ԱԳՆ պաշտոնական ներկայացուցիչ Մարիա Զախարովան։
Այսպես նա մեկնաբանել է այն հարցը, թե ինչպես է ռուսական կողմը կառուցելու համագործակցությունը Երևանի հետ, այդ թվում՝ ռազմական ոլորտում և ԵԱՏՄ շրջանակում, «հաշվի առնելով երկրի վարչապետ Նիկոլ Փաշինյանի՝ հանրաքվե անցկացնելու դժկամությունը, մինչդեռ հայտնի չէ՝ Հայաստանը Եվրամիությանը անդամակցելու հարցում «կո՞ղմ» է, թե՞ «դեմ»»։
ՌԴ ԱԳՆ պաշտոնական ներկայացուցիչն ընդգծել է, որ Մոսկվան դրա մասին բազմիցս հայտարարել է հայ գործընկերներին և արդեն հրապարակայնորեն ներկայացրել է իր դիրքորոշումը։
«Ավելին, դրա մասին խոսել են փորձագիտական շրջանակներում նրանք, ովքեր զբաղվում են այդ խնդիրներով և մասնակցում են ԵԱՏՄ ինստիտուտների աշխատանքներին։ Մենք նախկինի պես ելնում ենք այն բանից, որ պարզապես ոչ միայն ազնիվ, այլև ծայրահեղ անհրաժեշտ կլինի որոշել, թե որ ճանապարհով է գնում հանրապետությունը, որը ղեկավարում է վարչապետ Փաշինյանը։
Եվ, ինչպես հայտնի է, այդ կարծիքը կիսում են նաև ԵԱՏՄ մյուս գործընկերները, ինչը, համապատասխանաբար, արտացոլվել է ընթացիկ տարվա մայիսի 29-ի Բելառուսի, Ղազախստանի, Ղրղզստանի և Ռուսաստանի առաջնորդների համատեղ հայտարարությունում։
Ինչի՞ համար է դա անհրաժեշտ։ Դե, ակնհայտ է՝ ինչի համար։ Եթե բոլորը մասնակցում են որոշակի ինտեգրացիոն միավորմանը, ապա, համապատասխանաբար, պատասխանատվություն են կրում, կիսում են ռիսկերը և, ամենակարևորը, ծրագրում են ապագան։ Եթե թիմի անդամներից մեկը, որը, հիշեցնեմ, ձևավորվել է կամավոր հիմունքներով, նրան ոչ ոք այնտեղ ուժով չի տարել, դրա մասին հրապարակայնորեն խոսում է և, ավելին, քայլեր է ձեռնարկում նաև իրավական ոլորտում, որ այլևս իր ապագան այս թիմի կազմում չի տեսնում, ապա ուզում ես հստակեցել, խնդրել, որ կողմնորոշվի։ Որովհետև, կրկին ուզում եմ ասել, դա պատասխանատվություն է։
Դրանք սոսկ գեղեցիկ խոսքեր չեն։ Դա սոսկ մակերեսային բարեպաշտություն չէ։ Սա պատասխանատվություն է քաղաքացիների, տնտեսական օպերատորների, բոլոր նրանց առաջ, ովքեր կառուցում են իրենց ապագան, ֆինանսական, տնտեսական, արդյունաբերական, արտադրական ռազմավարությունը, ինչպես նաև՝ լոգիստիկան։
Մենք ի գիտություն ենք ընդունում հայկական կողմի այն փաստարկումը, թե տվյալ պահին նման պլեբիսցիտի անցկացումը նպատակահարմար չէ։ Պարզապես դրա հետ համաձայնելը շատ դժվար է։ Չէ՞ որ այն ամենը, ինչ հայկական կողմը տարիներ շարունակ հայտարարել է, որևէ կերպ չի հակասում պլեբիսցիտին։ Ընդհակառակը։ Ի՞նչ է պլեբիսցիտը։ Ժողովրդի կարծիք։ Եթե Հայաստանում հռչակել են ժողովրդավարություն, ընդ որում՝ այդ ժողովրդավարության արագացում։ Իսկ ի՞նչ են այն արևմտյան արժեքները, որոնց ըստ էության ուզում են, այսպես ասած, կամ պատրաստվում են քաղաքականապես միանալ։ Այդ մասին բազմիցս ասվել է Երևանի կողմից ամենաբարձր մակարդակով։ Դա հենց ավելի մեծ, էլ ավելի մեծ ժողովրդավարացում է։ Ի՞նչ կարող է լինել ավելի մեծ ժողովրդավարացում, քան պլեբիսցիտը, երբ մարդկանց ուղղակիորեն հարցնում են՝ դուք ի՞նչ եք ուզում՝ ձախ, աջ, առաջ, հետ, թե տեղում կանգնել։ Կարծիքը տարբեր կերպ կարելի է ճշտել։ Բայց գլխավորն այն է, որ այն պետք է ճշտել։ Դա տրամաբանական կլիներ բոլոր տեսանկյուններից՝ թե՛ ավելի մեծ ժողովրդավարացման տեսանկյունից, որը, կարծես, նախկինում էլ արևմտյան արժեքների հիմնական գիծն էր։
Առնվազն իրենք այդպես էին խոսում դրանց մասին։ Եվ միևնույն ժամանակ՝ ողջախոհության, և ամենակարևորը՝ պարկեշտության տեսանկյունից։ Շատ կարևոր կլիներ սեփական ժողովրդի կարծիքը հարցնել Ռուսաստանի և, ի դեպ, ամբողջ ԵԱՏՄ-ի նկատմամբ բացահայտ թշնամական Եվրոպական միության կուրսին միանալու ուղղությամբ շարժվելու վերաբերյալ, իսկ դրանից հետո արդեն զբաղվել դրա իրավական ձևակերպմամբ։
Դե, այնքան էլ չեմ ուզում զուգահեռներ անցկացնել, բայց սա նույնն է, ինչ երբ ընտանիքում ապրում են երկուսը, իսկ նրանցից մեկն արդեն կարծես մեկ այլ ընտանիքում է ապրում։ Իսկ երկրորդը նրան հարցնում է. ասա՛ խնդրեմ, վերջիվերջո դու ո՞ր կողմում ես։ Մե՞նք ենք քեզ հետ ընտանիք, թե՞ դու արդեն այլ ընտանիքում ես։ Իսկ պատասխանը հնչում է ոչ մեկ, ոչ երկու, ոչ մեկուկես անգամ։ Թե՝ հետո կորոշենք։ Ե՞րբ հետո։
Երբ արդեն, ներեցեք, կահույքե՞րն են սկսելու դուրս տանել։ Δηλαδή՝ ե՞րբ։ Սա տարրական պարկեշտություն է։ Եթե խոսում ենք պարկեշտության մասին, ապա հենց սա է դա։ Կամ այն կա, կամ չկա։ Հայաստանի ղեկավարության բոլոր այն դատողությունները, թե իբր այս所谓 արևմտաեվրոպական այլընտրանքը դեռ ձևավորված չէ, գիտեք, բառացիորեն բախվում են անցյալ տարվա ապրիլին ընդունված օրենքին՝ դրա սկիզբի մասին, այն հենց այդպես էլ կոչվում է՝ «Հայաստանի Հանրապետության՝ Եվրոպական միություն անդամակցության մեկնարկի մասին»։
Դե եթե օրենքն արդեն ընդունվել է, ընդ որում՝ այսքան ուղիղ անվանումով, ապա, հավանաբար, ինչպես իրենք ասացին, եվրոպական այլընտրանքն արդեն ձևավորված է։ Ուզում եմ ևս մեկ անգամ ընդգծել՝ ընդունվել է ոչ թե հայտարարություն կամ հռչակագիր, այլ օրենք, որն ամրագրում է, ինչպես նույնպես ասված է այդ օրենքում, այլընտրանքային արտաքին քաղաքական վեկտորը։ Այդ պատճառով բոլորին համոզելու փորձերը, թե հանրաքվե անցկացնելու համար նախ պետք է, ինչպես ասվել է, իբր ստանալ Եվրամիությանը անդամակցության թեկնածուի կարգավիճակ, ավելի շատ պարզապես մանիպուլյացիայի են նման։
Դե, կրկին վերադառնալով ընտանիքի հարցին՝ իբր եթե այնտեղ ինչ-որ տեղ համաձայնվեն ընդունել, այդ ժամանակ ես էլ քեզ կպատասխանեմ՝ ես քեզ համար ամո՞ւսին եմ, թե՞ ոչ։ Իսկ մինչ այդ եկեք համարենք, որ ամուսին եմ, թեև ինձ մոտ այլ՝ բազմավեկտորային հեռանկար կա։ Դե լսեք, իրոք, ամեն բարդ բան կարելի է վերապատմել պարզ օրինակներով և բառերով։ Դժվար թե հայկական քաղաքական էլիտայում չգիտակցեն, որ Եվրամիության հետ մերձեցման այս աստիճանը ավտոմատ կերպով կնշանակի ԵԱՏՄ շրջանակում Հայաստանի համար բոլոր արտոնությունների զրոյացում։ Եվ այդ ժամանակ ընտրություն կատարելը արդեն ուշ կլինի»,- ասել է Զախարովան։
